FIRMA-LOGISTYCZNA.WALBRZYCH.PL

Nowe Sygnaly nr. 50 z 1995
Stan rzeczypospolitej kolejowej (1)
19 listopada 1995 r. weszla w zycie nowa ustawa o przedsiebiorstwie PKP.
Jestesmy w okresie formowania organow tego waznego podmiotu gospodarczego i
spolecznego. Przed nami do rozwiazania wiele waznych spraw wewnatrz
rzeczpospolitej kolejowej i na styku z otoczeniem, krajowym i zagranicznym.
Z jakimi aktywami i pasywami startuje nasze przedsiebiorstwo do nowego etapu
swej dzialalnosci? W kilku odcinkach, publikowanych w kolejnych numerach NS,
przedstawimy je naszym Czytelnikom. Wszystkie artykuly beda oparte na
dokumencie pt. "Ocena istniejacej sytuacji przedsiebiorstwa PKP: zadanie 0",
przygotowanym przez zespol pod kierownictwem prof. J. Perenca w ramach prac
nad restrukturyzacja PKP.
W przewozach miedzynarodowych PKP sa zobowiazane do przestrzegania
konwencji, umow i porozumien regulujacych te przewozy. Polska podpisala i
PKP stosuja postanowienia konwencji w sprawie Miedzynarodowych Przewozow
Kolejowych, ktorej integralnymi czesciami sa dodatki A: Jednolite przepisy o
umowie miedzynarodowego przewozu osob i bagazu - CIV oraz B: jednolite
przepisy o umowie miedzynarodowego przewozu towarow - CIM. Oprocz Polski,
konwencje podpisaly 33 panstwa europejskie.
Koleje polskie naleza do Organizacji Wspolpracy, OSZD. Grupuje ona koleje
Europy Srodkowej i Wschodniej, WNP, Chin, Mongolii oraz Wietnamu. W ramach
tego ugrupowania stosowane sa dwie umowy: Umowa o Miedzynarodowej
Komunikacji Osobowej - SMPS i Umowa
o Miedzynarodowej Komunikacji Towarowej - SMGS.
PKP sa czlonkiem Miedzynarodowego Zwiazku Kolei, UIC. Organizacja ta zajmuje
sie caloksztaltem regulacji prawnych, technicznych, eksploatacyjnych i
organizacyjnych. To wlasnie tam powstaly m.in. Przepisy o Wzajemnym
Uzytkowaniu Wagonow Towarowych, RIV i Osobowych, RIC.
Jestesmy zobowiazani do przestrzegania przepisow dotyczacych pociagow
wysokiej jakosci: w ruchu pasazerskim - EuroCity (EC), a w ruchu towarowym -
Eurail Cargo (ECG). Uruchamiajac tego typu pociagi musimy sprostac
wymaganiom okreslonym w przepisach o tych pociagach.
Z wazniejszych przepisow, ktore ratyfikowal nasz rzad, a zatem zobowiazal
sie do ich przestrzegania w PKP, sa: Umowa Europejska o Liniach
Magistralnych (AGC) oraz Porozumienie o Liniach dla Transportu Kombinowanego
(AGTC).
Sa to tylko podstawowe regulacje prawno-organizacyjne o charakterze
miedzynarodowym, ktore i nowe PKP musza stosowac. Notabene, wieloletnia
praktyka potwierdza prawidlowosc rozwiazan i nie ma potrzeby postulowania
zmian.
Na    razie    zewnetrznymi    przepisami
w stosunku do PKP sa transportowe dyrektywy Wspolnoty Europejskiej. Musza
byc one przez nas uwzglednione bowiem jednym z pryncypiow polskiej polityki
zagranicznej jest daznosc do uzyskania czlonkostwa w WE. Przede wszystkim
chodzi o dyrektywe 440 z 1991 r. Dotyczy ona oddzielenia - co najmniej
ksiegowego - eksploatacji od
infrastruktury, oddluzenia kolei oraz swobodnego dostepu do linii kolejowych
i urzadzen towarzyszacych. Dwie nastepne dyrektywy, przyjete w tym roku,
okreslaja warunki koncesjonowania przewozow po drogach zelaznych oraz normy,
jakie musi spelniac operator przewozow.
Zasobnosc krajow ma istotny wplyw na stopien zaangazowania budzetow
centralnych w rozwoj systemow transportowych, w tym kolei. W 1991 r. udzial
nakladow panstwa na kolej w PKB wyniosl: w Polsce 0,47 proc., w RFN - 0,52,
we Wloszech - 1,12, a w Austrii az 2,31 proc. W kwotach bezwzglednych
oznacza to, ze w RFN naklady z budzetu panstwa byly ponad 23-krotnie wieksze
niz w Polsce, we Wloszech: 38-krotnie, a w Austrii: 10-krotnie.
Mimo tych ogromnych dysproporcji nie mozna spodziewac sie, ze nowa ustawa
spowoduje zmiane tendencji. Znane wszystkim napiecie budzetowe nie pozwala
na zwiekszenie udzialu panstwa w dofinansowanie kolei.
Niedostateczny udzial budzetu w finansowaniu deficytowych przewozow
pasazerskich oraz tworzeniu infrastruktury spowodowal bardzo duze
dysproporcje w wartosci aktywow poszczegolnych zarzadow. Jesli wyrazic je w
kazdym przypadku w dolarach, to ich wartosc w BR byla w 1992 r. 1,9 razy
wieksza niz w PKP; w OBB - 2,2 razy; w SNCF - 6,4; w DB i DR (razem
wzietych) - 11,3; w FS - 16 razy.
W tych warunkach mozna uznac, iz PKP maja zupelnie dobrze rozwinieta siec
polaczen miedzynarodowych. W ruchu pasazerskim Polska ma bezposrednie
polaczenie kolejowe przez granice wschodnia z 9 miastami Wspolnoty
Niepodleglych Panstw, przez granice ze Slowacja i Czechami - z 8 miastami w
poludniowej Europie, a przez zachodnia granice z 9 metropoliami w Europie
Zachodniej. Najwieksze nasilenie przewozow pasazerskich wystepuje w kierunku
Czech, Slowacji, Niemiec, Wegier i WNP. Wielkosc wplywow w komunikacji SMPS
jest ponad 1,5 raza wieksza niz w komunikacji CIM. Hamulcem w rozwoju
miedzynarodowych przewozow kolejowych sa relatywnie wysokie stawki taryfowe.
Tu kolej zdecydowanie przegrywa z transportem drogowym.
Polozenie Polski stwarza naturalne warunki do osiagania korzysci z tzw.
renty geograficznej. W ruchu towarowym ta szansa jest wykorzystywana. W 1993
r. PKP przewiozly ogolem 213 mln t, z czego 63,6 mln t w wymianie
miedzynarodowej: 41,1 mln stanowil eksport, 17,5 mln - import i 5 mln t
tranzyt. Srednio w dobie PKP przekazuja na sasiednie zarzady kolejowe 1550
wagonow.
JOZEF PERENC
ADAM WIELADEK